Fidan Dikim Aralığı Hesaplama aracı, dikdörtgen bir parselde sıra arası ve sıra üzeri mesafeye göre kaç sıra ve toplam kaç fidan yerleşebileceğini hesaplar. Parsel kenarlarında bırakılacak payı düşer; kullanılabilir ölçüleri, toplam sıra uzunluğunu, bitki başına alanı ve teorik dekar yoğunluğunu birlikte gösterir.
Fidan Sayısı Nasıl Hesaplanır?
Önce parselin dört tarafındaki kenar payı düşülür:
Kullanılabilir uzunluk = Parsel uzunluğu − 2 × Kenar payı
Kullanılabilir genişlik = Parsel genişliği − 2 × Kenar payı
Düzenli dikdörtgen yerleşimde araç, ölçünün başına bir dikim noktası koyarak tam aralık sayısına göre fidanları sayar:
Sıra sayısı = Aşağı yuvarla (Kullanılabilir genişlik ÷ Sıra arası) + 1
Sıra başına fidan = Aşağı yuvarla (Kullanılabilir uzunluk ÷ Sıra üzeri) + 1
Toplam fidan = Sıra sayısı × Sıra başına fidan
Alan ÷ (sıra arası × sıra üzeri) formülü hızlı yoğunluk tahmini verir; fakat gerçek parsel ölçüsüne sığan tam sıra ve başlangıç noktası hesabıyla birebir aynı çıkmayabilir.
Araç Nasıl Kullanılır?
- Parselin dikim yönündeki uzunluğunu ve enini metre cinsinden girin.
- Tür, çeşit, anaç, terbiye sistemi ve makineye göre belirlenen sıra arası mesafeyi yazın.
- Aynı sıra üzerindeki iki fidan arasındaki mesafeyi girin.
- Çit, hendek, yol ve manevra alanı için her kenarda bırakılacak ortak payı belirtin.
- Sonuçtaki sıra ve fidan sayısını parsel krokisi, eğim ve sulama hattıyla karşılaştırın.
Gerçek Fidan Yerleşimi Örneği
100 × 50 m bir parselde her kenardan 2 m pay bırakılsın; sıra arası 4 m, sıra üzeri 3 m olsun:
- Kullanılabilir uzunluk: 100 − 4 = 96 m
- Kullanılabilir genişlik: 50 − 4 = 46 m
- Sıra sayısı: aşağı yuvarla(46 ÷ 4) + 1 = 12 sıra
- Sıra başına: aşağı yuvarla(96 ÷ 3) + 1 = 33 fidan
- Toplam: 12 × 33 = 396 fidan
- Toplam sıra uzunluğu: 12 × 96 = 1.152 m
- Bitki başına teorik alan: 4 × 3 = 12 m²
- Teorik yoğunluk: 1.000 ÷ 12 = 83,3 fidan/dekar
Bu sonuçlar aracın aynı girdilerle verdiği canlı çıktıyla doğrulanmıştır.
Sonuçlar Nasıl Yorumlanır?
Kullanılabilir ölçüler, kenar payları düşüldükten sonra dikime kalan dikdörtgendir. Sıra sayısı ve sıra başına bitki yalnız tam aralıkları içerir; küsuratlı mesafeye yeni fidan eklenmez. Başlangıç noktası dahil edildiği için 96 metrelik sırada 3 m aralıkla 32 aralık ve 33 fidan bulunur.
Toplam sıra uzunluğu damla sulama lateral hattı veya sıra bazlı iş planında başlangıç tahmini olabilir. Teorik dekar yoğunluğu sonsuz/düzenli alan katsayısıdır; parsel kenarı nedeniyle gerçek toplamı doğrudan vermeyebilir.
Bir Dekara Kaç Fidan Dikilir?
Fidan/dekar = 1.000 ÷ (Sıra arası × Sıra üzeri)
| Dikim aralığı | Teorik fidan/dekar |
|---|---|
| 3 × 1 m | 333,3 |
| 3,5 × 1,5 m | 190,5 |
| 4 × 2 m | 125 |
| 4 × 3 m | 83,3 |
| 5 × 5 m | 40 |
| 6 × 6 m | 27,8 |
| 8 × 8 m | 15,6 |
| 10 × 10 m | 10 |
Gerçek dikilebilen sayı parsel şekli, yol, dönüş alanı ve ilk/son sıra konumuna göre değişir.
Fidan Dikim Aralığı Nasıl Seçilir?
Aralık yalnız ağaç türüne göre belirlenmez. Anaç ve çeşidin gelişme kuvveti, taç şekli, toprak verimliliği, sulama, iklim, budama/terbiye sistemi, hasat ve ilaçlama makinesi, sıra yönü ve bahçenin ekonomik ömrü birlikte değerlendirilir. Tarım ve Orman Bakanlığı elma rehberi de dikim sıklığında anaç-çeşit kuvveti, budama/terbiye, toprak ve yetiştirici koşullarını vurgular.
Sık dikim daha fazla başlangıç fidanı, destek ve yönetim gerektirir; uygun anaç ve terbiye yoksa ileride gölgelenme, havalanma sorunu ve rekabet yaratabilir.
Elma Fidanı Dikim Aralığı
Bakanlık kaynaklarındaki örnekler anaca göre büyük fark gösterir. Samsun Meyvecilik yayını, M9 gibi çok bodur anaç üzerinde yaklaşık 1,5 × 3 veya 2 × 3 m; MM106 yarı bodur anaçta yaklaşık 4 × 5 ya da 4 × 6 m; klasik kuvvetli çöğürde 7 × 7 veya 8 × 8 m örnekleri verir. Başka bölgesel rehberlerde M9 için 3,5 × 1–1,5 m gibi yoğun sistemler bulunabilir.
Bu değerler birbirinin alternatifi olan farklı sistemlerdir; sadece “elma” seçerek aralık belirlenemez. Anaç, destek sistemi, sulama ve yerel teknik tavsiye kesinleşmelidir.
Zeytin Fidanı Dikim Aralığı
Samsun İl Tarım Müdürlüğü meyvecilik kaynağı küçük taç oluşturan Gemlik çeşidi için 5 × 5 m örneği verir; büyük ve yaygın taçlı çeşitlerde daha geniş aralık gerektiğini belirtir. Osmaniye İl Tarım Müdürlüğü düz arazide Domat ve Memecik için 6 × 6 m örneği paylaşır. Yoğun ve süper yoğun sistemler farklı çeşit, mekanizasyon ve sulama gerektirir; geleneksel aralıklarla karıştırılmamalıdır.
Ceviz, Badem ve Kiraz Dikim Aralıkları
Bölgesel Bakanlık tablolarında çöğür ceviz için 8 × 8 veya 10 × 10 m; bademde anaç ve koşula göre 5 × 5 ile 7 × 7 m; kirazda bodurlaştırıcı anaçlarda yaklaşık 4 × 4/5 × 3–5 m, kuvvetli çöğürde 6 × 6 veya 7 × 7 m gibi örnekler bulunur. Bunlar proje öncesi karşılaştırmadır; çeşit, anaç, toprak, don, tozlayıcı ve hasat sistemi doğrulanmalıdır.
Kenar Payı Neleri Kapsar?
Kenar payı parsel sınırı, çit, hendek, rüzgâr kıran, servis yolu veya makine dönüşü için bırakılan mesafedir. Araç dört tarafta aynı payı varsayar. Ön ve arka başlık alanı yan kenardan farklıysa eşit pay kullanmak yerine kullanılabilir dikdörtgen ölçüyü önce dışarıda hesaplayıp araca 0 kenar payıyla girmek daha doğru olabilir.
Üçgen ve Kontur Dikim Hesabı
Araç dikdörtgen/sıralı yerleşim yapar. Üçgen dikimde komşu sıralar yarım aralık kaydırılır ve teorik yoğunluk kare düzene göre farklılaşır. Eğimli arazide kontur sıraları eşit uzunlukta değildir. Bakanlık meyvecilik kaynağı kare, dikdörtgen, üçgen ve eğimli arazide kontur gibi farklı biçimlerin kullanılabileceğini belirtir. Bu düzenlerde koordinatlı saha planı gerekir.
Tozlayıcı Fidanlar Yerleşime Nasıl Eklenir?
Kendine verimsiz veya uygun tozlayıcı gerektiren çeşitlerde toplam fidan sayısı tek çeşitten oluşmaz. Ana çeşitle çiçeklenmesi uyumlu tozlayıcıların oranı ve bahçe içindeki dağılımı uzman planına göre belirlenmelidir. Bakanlık elma rehberi, tozlayıcı çeşidin uygunluğu ve plana göre yerleştirilmesine dikkat çeker. Hesaplayıcı yalnız toplam konum sayısını verir.
Sulama Hattı ve Fidan Sayısı
Toplam sıra uzunluğu damla sulama borusu için ilk tahmin sağlar; bağlantı, ana hat, yükseltici ve paylar dahil değildir. Damlatıcı debisi ile fidan sayısı kullanılarak zon debisi bulunabilir. Ancak eğim, basınç kaybı ve aynı anda çalışan sıra sayısı hidrolik projede ayrıca hesaplanmalıdır.
Sınırlar ve Varsayımlar
Araç dikdörtgen, düz ve düzenli sıralı parsel kabul eder. Yol, bina, kaya, eğim, teras, kontur, dönüş başlığı, tozlayıcı dağılımı ve sulama zonlarını otomatik yerleştirmez. Kenar payı bütün kenarlarda eşittir. Sonuç koordinat veya aplikasyon projesi değildir. Kesin aralık ve yerleşim; tür, çeşit, anaç, toprak/iklim, makine ölçüsü, yerel mevzuat ve yetkili ziraat uzmanıyla belirlenmelidir.
Hesaplama Kaynakları
- Tarım ve Orman Bakanlığı – Elma Yetiştiriciliği, Dikim Planlaması ve Anaçlar
- Tarım ve Orman Bakanlığı Samsun İl Müdürlüğü – Meyvecilik ve Dikim Aralıkları
- Tarım ve Orman Bakanlığı – Meyve Türleri ve Anaçlara Göre Dikim Aralığı Tablosu
- Tarım ve Orman Bakanlığı Osmaniye İl Müdürlüğü – Zeytin Dikim Aralığı Örnekleri
Son güncelleme: 20 Ağustos 2026