Sulama Suyu İhtiyacı Hesaplama aracı; alan, uygulanacak net su yüksekliği, sistem verimliliği ve sulama sayısından gerekli brüt su hacmini bulur. Debi girildiğinde sistemin yaklaşık çalışma süresini de hesaplar. Metrekare, dekar ve hektar seçeneklerini aynı formülde doğru birime çevirerek litre ve metreküp sonuçlarını birlikte verir.
Sulama Suyu İhtiyacı Nasıl Hesaplanır?
Bir milimetre su yüksekliği, bir metrekare alanda bir litre suya eşittir. FAO aynı ilişkiyi hektar ölçeğinde 1 mm = 10 m³/ha olarak açıklar.
Net su (L/uygulama) = Alan (m²) × Su yüksekliği (mm)
Brüt su = Net su ÷ Sistem verimliliği (ondalık)
Toplam su = Brüt su × Sulama sayısı
Sulama süresi (dakika) = Toplam litre ÷ Sistem debisi (L/dk)
Sistem verimliliği %85 ise formülde 0,85 kullanılır. Verim düştükçe aynı net suyu kök bölgesine ulaştırmak için gereken brüt hacim artar.
Araç Nasıl Kullanılır?
- Alan birimini m², dönüm/dekar veya hektar olarak seçin.
- Sulanacak net alanı girin. 1 dekar 1.000 m², 1 hektar 10.000 m²’dir.
- Tek uygulamada verilmesi gereken net su yüksekliğini milimetre olarak yazın.
- İletim ve uygulama kayıplarını temsil eden sistem verimliliğini yüzde girin.
- Aynı derinlikte kaç sulama yapılacağını belirtin.
- Toplam gerçek debiyi biliyorsanız L/dk girerek çalışma süresini hesaplayın.
2 Dekar için Gerçek Sulama Örneği
2 dekar alan, uygulama başına 25 mm net su, %85 sistem verimliliği, üç sulama ve 500 L/dk toplam debi için:
- Alan: 2.000 m²
- Net su/uygulama: 2.000 × 25 = 50.000 L
- Brüt su/uygulama: 50.000 ÷ 0,85 = 58.824 L
- Üç sulama toplamı: 176.471 L = 176,471 m³
- Çalışma süresi: 176.471 ÷ 500 = 352,94 dakika, yaklaşık 5 saat 53 dakika
Bu sonuçlar hesaplayıcının aynı girdilerle verdiği canlı çıktıyla doğrulanmıştır.
Sonuçlar Nasıl Yorumlanır?
Net su, bitki kök bölgesinde karşılanması hedeflenen su yüksekliğinin geometrik hacmidir. Brüt su, sistem kayıpları nedeniyle kaynaktan veya sayaçtan verilmesi gereken daha büyük miktardır. Toplam litre/metreküp, seçilen sulama sayısının tamamını kapsar.
Tahmini süre, girilen debinin bütün uygulama boyunca sabit ve gerçek toplam debi olduğunu varsayar. Zonlar sırayla çalışıyorsa her zonun alanı ve debisi ayrı hesaplanmalıdır. Pompa etiket debisi ile sahadaki basınç altında ölçülen debi farklı olabilir.
1 Dekara Kaç Ton Su Gider?
Su için yaklaşık 1 m³ = 1 ton kabulüyle, 1 dekara 1 mm net su 1 m³; 10 mm su 10 m³; 25 mm su 25 m³ eder. %85 verimlilikte 25 mm net ihtiyacın brüt karşılığı 25 ÷ 0,85 = 29,41 m³/da olur. Üç uygulamada 88,24 m³/da gerekir.
1 Hektara 1 mm Su Kaç Metreküptür?
Bir hektar 10.000 m² olduğundan 1 mm su 10.000 × 1 = 10.000 litre = 10 m³ eder. Bu dönüşüm FAO sulama kaynaklarında da 1 mm = 10 m³/ha olarak verilir. Örneğin hektara 40 mm net su 400 m³’tür; %80 verimlilikte brüt hacim 500 m³ olur.
Net ve Brüt Sulama Suyu Arasındaki Fark
Tarım ve Orman Bakanlığı yönetmeliğinde brüt sulama suyu ihtiyacı, bitki ihtiyacına iletim, dağıtım ve uygulama kayıplarının eklenmiş hali olarak tanımlanır. Bakanlığın bitki su tüketimi rehberinde toplam ihtiyaç, net ihtiyacın su uygulama ve iletim randımanlarına bölünmesiyle ifade edilir.
Araç tek bir “sistem verimliliği” alanı kullanır. İletim ve uygulama randımanları ayrı biliniyorsa bileşik verim E = Ec × Ea şeklinde hesaplanıp yüzdeye çevrilebilir. Örneğin %98 iletim ve %85 uygulama verimi birlikte yaklaşık %83,3 toplam verim verir.
Su Yüksekliği Nasıl Belirlenir?
Araca girilecek mm değeri rastgele seçilmemelidir. Net sulama ihtiyacı temel olarak bitki su tüketimi ile etkili yağış arasındaki farka dayanır:
Net sulama ihtiyacı (dn) = Bitki su tüketimi (ETc) − Etkili yağış (Pe)
ETc = Referans evapotranspirasyon (ETo) × Bitki katsayısı (Kc)
Bitki türü, gelişme dönemi, iklim, gölgelenen alan, toprakta mevcut nem ve kök derinliği sonucu değiştirir. Tarım ve Orman Bakanlığının TAGEM-SuET sistemi farklı bitki ve dönemler için sulama planlaması sunar. Bu araç, belirlediğiniz mm değerini hacme çevirir; ETc veya toprak nemini kendisi tahmin etmez.
Sulama Sistemi Verimliliği Kaç Olmalı?
Verimlilik; suyun kaynaktan iletilmesi, alana dağıtılması ve kök bölgesinde depolanması sırasındaki kayıplara bağlıdır. Sistem türü için tek bir evrensel yüzde kullanılmamalıdır. Basınç, filtre tıkanması, kaçak, rüzgâr, yüzey akışı ve eş dağılım gerçek verimi değiştirir. Proje değeri yoksa sulama uzmanının değerlendirmesi veya ölçülen giriş suyu/kök bölgesi ilişkisi kullanılmalıdır.
Debiden Sulama Süresi Hesaplama
Toplam debi, aynı anda çalışan bütün damlatıcı veya yağmurlama başlıklarının gerçek debileri toplamıdır. Örneğin 100 damlatıcı 4 L/saat veriyorsa toplam 400 L/saat, yani 6,67 L/dk’dır. Araca saatlik değil L/dk girilmelidir. Debiyi dönüştürmek için L/saat değerini 60’a bölün.
Çok büyük alanı tek debiyle sulamak yerine zon alanı, zon debisi ve uygulama süresini ayrı hesaplamak; basınç ve dağılım farklılıklarını daha doğru yansıtır.
Aşırı ve Eksik Sulama Riski
Eksik sulama su stresine ve verim kaybına; aşırı sulama kök bölgesinde havasızlık, besin yıkanması, hastalık, yüzey akışı ve su israfına yol açabilir. Verilecek tek seferlik derinlik, toprağın kullanılabilir su tutma kapasitesini aşmamalıdır. Eğimli ve infiltrasyonu düşük toprakta daha düşük debi veya bölünmüş uygulama gerekebilir.
Sınırlar ve Varsayımlar
Araç girilen su yüksekliğini bütün alana eşit dağıtılmış kabul eder. Yağış, evapotranspirasyon, toprak nemi, kök derinliği, tuzluluk ve yıkama ihtiyacını otomatik hesaplamaz. Verimlilik tek bileşik oran olarak uygulanır. Debi sabit kabul edilir; basınç değişimi ve zonlama hesaba katılmaz. Sonuç hacim ve süre ön planıdır; tarla sulama programı yerel iklim, bitki dönemi, toprak ölçümü ve yetkili ziraat/sulama uzmanı verileriyle doğrulanmalıdır.
Hesaplama Kaynakları
- Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM – Türkiye’de Sulanan Bitkilerin Bitki Su Tüketimleri Rehberi
- Tarım ve Orman Bakanlığı – Sulama Sistemlerinde Su Kullanımı ve Kayıplar Yönetmeliği
- FAO – Crop Evapotranspiration ve mm–Hacim Dönüşümü
- Tarım ve Orman Bakanlığı TAGEM – SuET Sulama Yönetimi Sistemi
Son güncelleme: 20 Ağustos 2026