Hisse Ortalama Maliyet Hesaplama aracı; farklı fiyatlardan yapılan pay alımlarındaki lot ve alış fiyatlarını ağırlıklandırarak toplam lotu, toplam alış tutarını ve lot başına ortalama maliyeti hesaplar. İsteğe bağlı komisyonu maliyete ekler; güncel hisse fiyatı girildiğinde gerçekleşmemiş kâr/zarar tutarı ve oranını gösterir.
Hisse Ortalama Maliyet Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Her alım satırına gerçekleşen lot adedini ve bir lot için ödediğiniz fiyatı yazın. Kullanmadığınız satırı boş bırakın. Aracı kurumun alış komisyon oranını yüzde cinsinden girin; örneğin binde 1 komisyon için %0,10 yazılır. Güncel fiyat alanını doldurursanız portföyün piyasa değeri ile maliyet arasındaki fark da hesaplanır.
Hisse Ortalama Maliyeti Nasıl Hesaplanır?
Ağırlıklı ortalama maliyet formülü:
Toplam alış tutarı = Σ (Alınan lot × Alış fiyatı)
Alış komisyonu = Toplam alış tutarı × Komisyon oranı
Komisyonlu toplam maliyet = Toplam alış tutarı + Alış komisyonu
Ortalama maliyet = Komisyonlu toplam maliyet / Toplam lot
Fiyatların basit aritmetik ortalaması, her işlemde aynı lot alınmadıkça doğru portföy maliyetini vermez.
Gerçek Rakamlarla Hisse Maliyet Hesaplama Örneği
100 lot 40 TL’den, 50 lot 32 TL’den alınmış olsun:
Toplam lot = 100 + 50 = 150 lot
Toplam alış tutarı = (100 × 40) + (50 × 32) = 5.600 TL
Komisyonsuz ortalama = 5.600 / 150 = 37,3333 TL
Alış komisyonu %0,10 ise komisyon 5,60 TL, toplam maliyet 5.605,60 TL ve komisyonlu lot maliyeti yaklaşık 37,3707 TL olur.
Ağırlıklı Ortalama ile Basit Ortalama Arasındaki Fark
40 TL ve 32 TL’nin basit ortalaması 36 TL’dir. Ancak örnekte 40 TL’lik alışta iki kat lot bulunduğu için portföy ortalaması 37,3333 TL çıkar. Her fiyatın etkisi o fiyattan alınan lot kadar olmalıdır. Hisse maliyet hesaplama işleminde esas olan ağırlıklı ortalamadır.
Ek Alım Sonrası Yeni Maliyet Nasıl Bulunur?
Mevcut portföy maliyeti ile yeni alım maliyeti birleştirilir:
Yeni ortalama = (Mevcut lot × Mevcut ortalama + Yeni lot × Yeni fiyat + maliyetler) / (Mevcut lot + Yeni lot)
200 lotun ortalaması 50 TL iken 100 lot 35 TL’den alınırsa komisyonsuz yeni ortalama:
(200 × 50 + 100 × 35) / 300 = 45 TL
Maliyeti Düşürmek İçin Kaç Lot Alınmalı?
Yeni alım fiyatı hedef maliyetin altındaysa, komisyonsuz gerekli lot:
Gerekli yeni lot = Mevcut lot × (Mevcut ortalama − Hedef ortalama) / (Hedef ortalama − Yeni alış fiyatı)
200 lotun maliyeti 50 TL, hedef maliyet 40 TL ve yeni alış fiyatı 30 TL ise:
200 × (50 − 40) / (40 − 30) = 200 lot
Komisyon ve fiyat kademesi gerçek sonucu bir miktar değiştirir. Yeni fiyat hedef maliyete eşit veya yüksekse matematiksel olarak hedefe inilemez.
Komisyon Ortalama Maliyeti Nasıl Etkiler?
Alış komisyonu portföy için ödenen toplam nakdi artırdığı için lot başına maliyete eklenir. Araç tüm alışlara aynı komisyon oranını uygular. İşlem bazında farklı tarife, minimum komisyon, BSMV, saklama veya diğer ücretler varsa her işlemin net maliyeti aracı kurum ekstresinden kontrol edilmelidir.
Başa Baş Hisse Fiyatı Nasıl Hesaplanır?
Yalnız alış komisyonu dahil edildiğinde başa baş fiyatı komisyonlu ortalama maliyete eşittir. Satışta da komisyon kesilecekse net başa baş fiyat biraz daha yüksektir:
Satış komisyonlu başa baş fiyatı = Alışlar dahil toplam maliyet / [Toplam lot × (1 − Satış komisyon oranı)]
5.605,60 TL maliyet, 150 lot ve %0,10 satış komisyonunda net başa baş fiyatı yaklaşık 37,4081 TL‘dir. Araç satış komisyonunu ayrıca hesaplamaz.
Güncel Fiyata Göre Kâr veya Zarar Nasıl Hesaplanır?
Piyasa değeri = Toplam lot × Güncel fiyat
Gerçekleşmemiş kâr/zarar = Piyasa değeri − Toplam maliyet
Kâr/zarar oranı = Kâr/zarar / Toplam maliyet × 100
Örnekte güncel fiyat 42 TL ise piyasa değeri 6.300 TL, alış komisyonu dahil gerçekleşmemiş kâr 694,40 TL ve oran yaklaşık %12,39‘dur. Satış giderleri düşülmediği için net nakit kâr daha düşük olabilir.
Gerçekleşmiş ve Gerçekleşmemiş Kâr Farkı
Hisse elde tutulurken güncel fiyatla hesaplanan sonuç gerçekleşmemiş kâr veya zarardır. Satış emri gerçekleştiğinde fiyat, komisyon, vergi ve diğer maliyetler kesinleşir ve sonuç gerçekleşmiş hâle gelir. Hesaplayıcının güncel fiyat sonucu yatırım hesabındaki kesin satış bakiyesi değildir.
Kısmi Satış Sonrası Ortalama Maliyet Ne Olur?
Ağırlıklı ortalama yönteminde kısmi satış, kalan lotların birim alış maliyetini matematiksel olarak değiştirmez; satılan lotların maliyeti mevcut ortalamadan ayrılır. Ancak aracı kurum ekranındaki gösterim, vergisel yöntem ve geçmiş sermaye hareketleri farklı sonuç üretebilir. Bu araç yalnız alış işlemlerini birleştirir ve satış satırı içermez.
Bedelsiz Sermaye Artırımı Maliyeti Nasıl Etkiler?
Bedelsiz pay alımında yeni nakit ödenmediği için toplam edinim maliyeti aynı kalırken lot sayısı artar; teorik lot başına maliyet azalır. Örneğin 100 lotun toplam maliyeti 5.000 TL iken %100 bedelsizle lot 200’e çıkarsa teorik ortalama 25 TL olur. Küsurat ve kayıt tarihi için KAP/MKK bilgisi esas alınmalıdır.
Bedelli Sermaye Artırımında Ortalama Maliyet
Rüçhan hakkı kullanılarak alınan yeni paylarda ödenen kullanım bedeli ve varsa hakkın edinim maliyeti toplam maliyete eklenir; alınan yeni paylar toplam lota dahil edilir. Rüçhan hakkını satmak, satın almak veya kullanmamak farklı nakit akışları oluşturur. Araç bedelli işlemini ayrı tanımaz; gerçekleşen ek payı lot–fiyat satırı olarak girmek gerekir.
Temettü Ortalama Maliyeti Düşürür mü?
Nakit temettü yatırımcıya nakit akışı sağlar ancak bu basit alış maliyeti aracında edinim maliyetini otomatik olarak azaltmaz. Piyasa fiyatı temettü sonrası teorik olarak düzeltilse de muhasebe, performans ve vergi amaçlı maliyet kavramları ayrıdır. Toplam getiri analizinde temettü ayrıca eklenmelidir.
Hisse Bölünmesi ve Ters Bölünme
Pay bölünmesinde lot artar ve birim fiyat/maliyet aynı oranla azalır; ters bölünmede lot azalır ve birim maliyet artar. Toplam ekonomik maliyet, işlem gideri veya nakit denkleştirme yoksa değişmez. Eski ve yeni lotları doğrudan aynı satır grubuna koymadan önce geçmiş işlemleri bölünme oranıyla düzeltin.
Lot ile Adet Aynı mı?
Borsa İstanbul Pay Piyasasında paylar için işlem miktarı lot cinsinden izlenir; standart pay işlemlerinde yatırımcı ekranında 1 lot çoğunlukla 1 adet payı ifade eder. Fon, varant veya özel sermaye piyasası araçlarında işlem birimi ve nominal değer farklı olabilir. Hesapta aynı menkul kıymete ait uyumlu miktar birimi kullanılmalıdır.
Maliyet Düşürmek Her Zaman Mantıklı mı?
Daha düşük fiyattan ek alım ortalama maliyeti azaltır fakat portföydeki şirket ve piyasa riskini büyütür. Fiyatın düşmesi tek başına hissenin ucuz veya uygun olduğu anlamına gelmez. Şirket finansalları, KAP açıklamaları, likidite, portföy ağırlığı ve yatırım ufku ayrıca değerlendirilmelidir. Hesaplama alım tavsiyesi üretmez.
Sonuç Ekranı Nasıl Yorumlanmalı?
Toplam lot, yalnız dolu alım satırlarındaki miktarların toplamıdır. Toplam maliyet alış bedelleri ve girilen ortak komisyonu içerir. Ortalama maliyet bir lotun ağırlıklı maliyetidir. Güncel fiyat girildiyse kâr/zarar, tüm lotların o fiyattan satılabildiği varsayımıyla hesaplanır; fiyat kayması ve satış maliyeti dahil değildir.
Sınırlar ve Varsayımlar
- Tüm alışlara aynı komisyon oranının uygulandığı varsayılır.
- Satış komisyonu, BSMV, minimum komisyon ve saklama ücreti otomatik eklenmez.
- Kısmi satış, temettü, bedelli/bedelsiz artırım ve bölünme ayrı işlem türü olarak desteklenmez.
- Güncel fiyat otomatik piyasa verisi değildir; kullanıcı tarafından girilir.
- Vergisel maliyet veya aracı kurum resmî ekstresi yerine geçmez.
- Sonuç yatırım tavsiyesi değildir.
İlgili Hesaplayıcılar
Hisse Maliyet Hesaplama Kaynakları
- Borsa İstanbul – Pay Piyasası
- Borsa İstanbul – Pay Piyasası İşleyişi
- MKK – e-YATIRIMCI ve Hak Kullanım Bilgileri
- Kamuyu Aydınlatma Platformu
- Sermaye Piyasası Kurulu – Yatırımcılar
Son güncelleme: 11 Ağustos 2026.