En Boy Oranı Nedir?
En boy oranı (aspect ratio), bir görselin, videonun veya ekranın genişliğinin yüksekliğine oranıdır. 1920 × 1080 çözünürlüğün oranı 16:9, 1080 × 1080 görselin oranı 1:1’dir. En boy oranı fiziksel büyüklük veya toplam piksel sayısı değil, dikdörtgenin şeklini ifade eder.
Aynı orana sahip 1920 × 1080, 1280 × 720 ve 3840 × 2160 ölçüleri farklı çözünürlüklere sahiptir; fakat üçü de 16:9 biçimindedir. Görüntü bozulmadan yeniden boyutlandırılacaksa genişlik ve yükseklik aynı ölçek katsayısıyla değiştirilmelidir.
En Boy Oranı Hesaplama Aracı Nasıl Kullanılır?
Araç dört boyutlandırma yöntemi sunar:
- Yeni genişliğe göre: Hedef genişliği girer, oranı koruyan yüksekliği bulursunuz.
- Yeni yüksekliğe göre: Hedef yüksekliği girer, oranı koruyan genişliği bulursunuz.
- Kutunun içine sığdır: Görselin tamamını hedef kutunun dışına taşmadan gösterir; kutuda boşluk kalabilir.
- Kutuyu kaplayacak şekilde kırp: Hedef kutuyu tamamen doldurur; oranı korumak için taşan kenarlar merkezden kırpılır.
Orijinal genişlik ve yüksekliği piksel olarak yazın, yöntemi seçin ve gerekli hedef ölçüyü girin. Sonuç kartında oran, ölçek yüzdesi, ölçeklenmiş ölçü, çıktı boyutu, piksel sayısı ve kırpma modunda kesilecek alan gösterilir.
En Boy Oranı Nasıl Hesaplanır?
Oran önce genişlik ÷ yükseklik şeklinde düşünülebilir. “W:H” biçimindeki sade gösterim için iki sayı en büyük ortak bölenlerine bölünür:
Sade oran = (Genişlik ÷ EBOB) : (Yükseklik ÷ EBOB)
1920 ve 1080 sayılarının en büyük ortak böleni 120’dir:
1920 ÷ 120 : 1080 ÷ 120 = 16:9
Genişlik/yükseklik ondalık değeri 1920 ÷ 1080 ≈ 1,7778’dir. Ancak 1,7778:1 yerine yaygın olarak tam sayı biçimindeki 16:9 gösterimi kullanılır.
Genişliğe Göre Yükseklik Nasıl Hesaplanır?
Orijinal oran korunurken yeni genişlik biliniyorsa:
Yeni yükseklik = Yeni genişlik × Orijinal yükseklik ÷ Orijinal genişlik
1920 × 1080 görsel 1280 piksel genişliğe küçültüldüğünde:
1280 × 1080 ÷ 1920 = 720 px
Sonuç 1280 × 720, ölçek oranı %66,667 ve toplam piksel sayısı 921.600’dür. Araç bu değerleri aynı örnekle doğrulamaktadır.
Yüksekliğe Göre Genişlik Nasıl Hesaplanır?
Yeni yükseklik biliniyorsa:
Yeni genişlik = Yeni yükseklik × Orijinal genişlik ÷ Orijinal yükseklik
1920 × 1080 görüntü 600 piksel yüksekliğe indirilecekse genişlik 600 × 1920 ÷ 1080 ≈ 1066,67 pikseldir. Piksel ölçüsü tam sayı olacağı için uygulamanın yuvarlama kuralına göre yaklaşık 1067 × 600 kullanılabilir.
Kesin oranı korumak için mümkün olduğunda 720, 540 veya 360 gibi 16:9 oranında tam sayı genişlik üreten yükseklikler tercih edilebilir.
Görseli Kutunun İçine Sığdırma
“Sığdır” yönteminde görselin tamamı görünür; hiçbir bölümü kesilmez. Genişlik ve yükseklik için iki ölçek oranı hesaplanır ve küçük olan kullanılır:
Sığdırma ölçeği = min(Hedef genişlik ÷ Orijinal genişlik, Hedef yükseklik ÷ Orijinal yükseklik)
1920 × 1080 görsel 1000 × 1000 kare kutuya sığdırıldığında ölçek %52,083 olur. Sonuç araçta 1000 × 563 px gösterilir. Görsel kutunun genişliğini doldurur, üst ve altta boş alan kalır. Bu davranış webdeki object-fit: contain yaklaşımına karşılık gelir.
Kutuyu Kaplayacak Şekilde Kırpma
“Kapla” yönteminde hedef kutunun boş kalmaması için iki ölçek oranından büyük olan seçilir:
Kaplama ölçeği = max(Hedef genişlik ÷ Orijinal genişlik, Hedef yükseklik ÷ Orijinal yükseklik)
1920 × 1080 görsel 1000 × 1000 kare kutuyu kaplayacak şekilde boyutlandırıldığında %92,593 ölçekle yaklaşık 1778 × 1000 olur. Hedef çıktı 1000 × 1000 olduğundan toplam 777,78 piksel yatay alan kırpılır; merkezden kırpmada her kenardan yaklaşık 388,89 piksel kesilir.
Bu davranış object-fit: cover mantığına benzer: oran korunur, kutu tamamen dolar, ancak içeriğin bir bölümü görünmez. Önemli nesneler kenardaysa merkezden kırpma uygun olmayabilir; odak noktası elle ayarlanmalıdır.
Sığdırma ile Kırpma Arasındaki Fark
| Yöntem | Görselin tamamı | Kutu tamamen dolar | Olası sonuç |
|---|---|---|---|
| Sığdır (contain) | Görünür | Her zaman değil | Boş şeritler kalabilir |
| Kapla (cover) | Her zaman değil | Evet | Kenarlar kırpılabilir |
| Esnet (fill) | Görünür | Evet | Oran bozulabilir |
Araç oranı bozan “esnet” yöntemi sunmaz. Yeni genişlik/yükseklik, sığdırma ve kırpma modlarında orijinal en boy oranı korunur.
Yaygın En Boy Oranları
| Oran | Örnek ölçü | Yaygın kullanım |
|---|---|---|
| 1:1 | 1080 × 1080 | Kare görseller ve küçük resimler |
| 4:3 | 1600 × 1200 | Klasik ekran, fotoğraf ve sunum |
| 3:2 | 6000 × 4000 | Fotoğraf makineleri ve baskı |
| 16:9 | 1920 × 1080 | Video, televizyon ve monitör |
| 9:16 | 1080 × 1920 | Dikey video ve mobil içerik |
| 21:9 | 2560 × 1080 | Ultra geniş ekran ve sinematik içerik |
| 4:5 | 1080 × 1350 | Dikey sosyal medya görseli |
Bir platformun kabul ettiği ölçüler ve kırpma davranışı zamanla değişebilir. Yükleme öncesinde platformun güncel resmî teknik gereksinimleri kontrol edilmelidir.
Çözünürlük ile En Boy Oranı Aynı Şey mi?
Hayır. Çözünürlük yatay ve dikey piksel sayısını; en boy oranı bu iki değerin birbiriyle ilişkisini gösterir. 1280 × 720 ve 3840 × 2160 aynı 16:9 oranına sahiptir fakat ikinci görüntü dokuz kat toplam piksel içerir.
Benzer şekilde iki görüntünün toplam megapikseli yakın olsa bile oranları farklı olabilir. Yeniden boyutlandırma ve hedef kutu planlamasında hem oran hem de ihtiyaç duyulan piksel sayısı birlikte değerlendirilmelidir.
En Boy Oranı Bozulursa Ne Olur?
Orijinal genişlik ve yükseklik farklı katsayılarla değiştirilirse görüntü yatay veya dikey olarak gerilir. İnsan yüzleri, daireler ve yazılar doğal görünümünü kaybedebilir. Oranı korumak için yalnız bir hedef ölçü belirleyip diğerini formülle hesaplayın veya sığdır/kırp yöntemlerinden birini seçin.
Bazı eski video formatlarında depolanan piksel oranı ile görüntülenecek oran farklı olabilir. Araç kare pikselleri ve ölçülerin doğrudan görüntü oranını temsil ettiğini varsayar; anamorfik veya kare olmayan piksel düzeltmesini yapmaz.
16:9 Görsel Boyutları Nasıl Bulunur?
16:9 oranında genişlik biliniyorsa yükseklik genişlik × 9 ÷ 16; yükseklik biliniyorsa genişlik yükseklik × 16 ÷ 9 ile bulunur.
- 3840 × 2160
- 2560 × 1440
- 1920 × 1080
- 1600 × 900
- 1280 × 720
- 960 × 540
- 640 × 360
Bu ölçülerin hepsi tam 16:9 oranındadır. Farklı bir genişlikte hesap sonucu kesirli piksel çıkarsa en yakın tam sayıya yuvarlama gerekir.
9:16 Dikey Video Boyutu Nasıl Hesaplanır?
9:16, 16:9 oranının dikey yönlendirilmiş hâlidir. Genişlik 1080 ise yükseklik 1080 × 16 ÷ 9 = 1920 olur. 720 × 1280 ve 540 × 960 da aynı orandadır.
Yatay bir 16:9 görüntüyü 9:16 kutuya kaplayarak dönüştürmek geniş yan bölgelerin önemli ölçüde kırpılmasına neden olur. Konu merkezde değilse otomatik merkez kırpması yerine özel kadraj hazırlanmalıdır.
Kırpılacak Alan Nasıl Hesaplanır?
Kaplama ölçeğiyle bulunan ölçeklenmiş genişlik ve yükseklikten hedef ölçüler çıkarılır:
Toplam yatay kırpma = Ölçeklenmiş genişlik − Hedef genişlik
Toplam dikey kırpma = Ölçeklenmiş yükseklik − Hedef yükseklik
Merkezden kırpılıyorsa bu değer ikiye bölünerek her kenardan yaklaşık kesilecek miktar bulunur. Piksel değerleri tam sayıya yuvarlandığında iki kenar arasında bir piksellik fark bırakmak gerekebilir.
Piksel Yuvarlama Oranı Bozar mı?
Genişlik veya yükseklik hesabı kesirli çıkabilir; fakat raster görsel ölçüleri tam piksel olmalıdır. En yakın tam sayıya yuvarlama çok küçük oran farkı oluşturabilir. Örneğin 1000 piksel genişlikte tam 16:9 yüksekliği 562,5’tir; 562 veya 563 piksel seçildiğinde oran 16:9’a çok yakındır fakat matematiksel olarak tam eşit değildir.
Video kodlayıcıları bazı codec ve piksel formatlarında çift sayılı genişlik/yükseklik isteyebilir. Teknik üretim işinde hedef uygulamanın modül veya codec gereksinimi de kontrol edilmelidir.
Web Tasarımında Contain ve Cover
W3C CSS Images standardında object-fit: contain, içeriği doğal oranını koruyarak kutuya tamamen sığdırır. object-fit: cover ise oranı koruyarak kutunun tamamını doldurur ve uyumsuz kenarları kırpar. Aracın sığdırma ve kaplama modları aynı geometrik mantığı sayısal olarak gösterir.
Gerçek web uygulamasında kırpmanın konumu object-position ile değiştirilebilir. Araç merkezden kırpma varsayımıyla yalnız kırpılacak toplam alanı ve her kenardaki yaklaşık payı verir.
Sonuç Ekranı Nasıl Yorumlanır?
“En-boy oranı” orijinal ölçünün sade oranını, “Ölçek oranı” uygulanacak ortak yüzdeyi gösterir. “Ölçeklenmiş ölçü” oran korunduktan sonraki boyuttur. Sığdırma modunda bu değer çıktı ölçüsüdür; kaplama modunda çıktı hedef kutu boyutuna kırpılır.
“Piksel sayısı” nihai çıktının toplam pikselidir. Kırpma modundaki yatay/dikey değerler, ölçeklenmiş görüntüden çıkarılacak toplam alanı gösterir.
Sınırlar ve Varsayımlar
Araç pozitif tam piksel ölçüleri, kare pikseller ve merkezden kırpma varsayar. Görüntünün içeriğini analiz etmez, yüz veya odak noktası tespit etmez, dosyayı gerçekten yeniden boyutlandırmaz ve kalite/sıkıştırma ayarı uygulamaz. Sonuç yalnız hedef ölçü planıdır.
Yuvarlama, codec modülü, platformun güvenli alanı, cihaz piksel oranı, EXIF yönlendirmesi ve anamorfik video ayrı değerlendirilmelidir. Sosyal medya veya yayın teslimi için güncel resmî boyut gereksinimleri kontrol edilmelidir.
Hesaplama Kaynakları
- W3C – CSS Images, contain ve cover boyutlandırma tanımları
- W3C – CSS Images Level 4 nesne boyutlandırma standardı
- MDN – object-fit: contain, cover ve fill davranışları
- MDN – En boy oranı ve kutuya sığdırma
Son Güncelleme
Boyutlandırma modları, gerçek sonuç örnekleri, formüller ve kaynaklar 20 Ağustos 2026 tarihinde kontrol edilmiştir.