Ay Fazı Evresi Hesaplama aracı, seçtiğiniz tarih ve saatte Güneş ile Ayın yaklaşık geosentrik ekliptik boylam farkını hesaplayarak Ay’ın sekiz temel evresinden hangisinde olduğunu gösterir. Aydınlanma oranı, Ay yaşı, Güneş–Ay açısı ve Ay’ın ekliptik boylamı birlikte sunulur. Hesap 1900–2099 aralığı için yaklaşık astronomik yöntem kullanır.
Ay Fazı Nasıl Hesaplanır?
- Tarih alanına merak ettiğiniz günü girin.
- Saat alanına o tarihteki yerel saati yazın.
- UTC Farkı alanına tarihte geçerli saat dilimini girin; Türkiye için güncel standart UTC+3’tür.
- Ay Fazını Hesapla düğmesine basın.
- Faz adı, aydınlanma yüzdesi, Ay yaşı ve açıyı birlikte inceleyin.
Geçmiş tarihlerde Türkiye’nin UTC farkı dönemsel olarak değişmiştir. Tarihsel hesabın doğru olması için bugünkü +3 değerini otomatik varsaymak yerine o tarihte geçerli farkı kullanın.
Ay Fazı Hesaplama Formülü
Araç önce yerel tarih ve saati UTC’ye dönüştürür, ardından Güneş ve Ayın yaklaşık geosentrik ekliptik boylamlarını bulur. Faz açısı iki boylamın normalize edilmiş farkıdır:
Faz açısı = (Ay boylamı − Güneş boylamı) mod 360°
Aydınlanma oranı = (1 − cos(faz açısı)) / 2
Ay yaşı ≈ faz açısı / 360° × 29,53059 gün
0° çevresi yeni ayı, 90° ilk dördünü, 180° dolunayı, 270° son dördünü ifade eder. Ara açılar büyüyen veya küçülen hilal ve şişkin ay sınıflarına ayrılır.
Gerçek Örnek: 12 Ağustos 2026 Ay Fazı
Tarih 12 Ağustos 2026, yerel saat 12:00 ve UTC farkı +3 girildiğinde araç şu yaklaşık sonucu verir:
| Ay fazı | Yeni Ay |
|---|---|
| Aydınlanma oranı | %0,2 |
| Ay yaşı | 29,13 gün |
| Güneş–Ay açısı | 355,14° |
| Ayın ekliptik boylamı | 134,83° |
355,14° değeri döngünün 360°/0° sınırına çok yakın olduğunu gösterir. Aydınlanma bu nedenle yaklaşık sıfırdır; Ay yaşı da sinodik ayın sonuna yaklaşmıştır.
Ay’ın Sekiz Temel Evresi
| Evre | Yaklaşık faz açısı | Görünüm |
|---|---|---|
| Yeni Ay | 0° | Aydınlık yüz büyük ölçüde Dünya’dan uzağa dönüktür. |
| Büyüyen Hilal | 0°–90° arası | Aydınlık bölüm artar. |
| İlk Dördün | 90° | Diskin yaklaşık yarısı aydınlık görünür. |
| Büyüyen Şişkin Ay | 90°–180° arası | Aydınlık bölüm yarıdan fazladır ve artar. |
| Dolunay | 180° | Dünya’ya bakan yüz yaklaşık tamamen aydınlıktır. |
| Küçülen Şişkin Ay | 180°–270° arası | Aydınlık bölüm yarıdan fazladır ve azalır. |
| Son Dördün | 270° | Diskin yaklaşık yarısı aydınlık görünür. |
| Küçülen Hilal | 270°–360° arası | Aydınlık bölüm yeni aya doğru azalır. |
Aracın faz etiketi ana açıların çevresindeki sınıf aralıklarına göre belirlenir; tam astronomik faz anı belirli bir saate denk gelir.
Aydınlanma Oranı Ne Anlama Gelir?
Yüzde, Dünya’dan görülen Ay diskinin yaklaşık ne kadarının Güneş ışığıyla aydınlık göründüğünü belirtir. Ay’ın toplam yüzeyinin ne kadarının Güneş ışığı aldığı anlamına gelmez; Güneş her zaman Ay’ın yaklaşık yarısını aydınlatır.
Ay Yaşı Nedir?
Ay yaşı, son yeni aydan itibaren sinodik döngüde geçen yaklaşık süredir. Ortalama yeni aydan yeni aya dönem yaklaşık 29,5 gündür. Bu araç faz açısını ortalama sinodik ayla orantılayarak yaklaşık yaş üretir; kesin yeni ay anından doğrudan süre ölçmez.
Büyüyen ve Küçülen Ay Nasıl Ayırt Edilir?
Faz açısı 0°’dan 180°’ye ilerlerken aydınlanma büyür; 180°’den 360°’ye giderken küçülür. Kuzey ve Güney Yarımküre’de aydınlık taraf farklı yönde görünebilir, ancak evrenin büyüyen veya küçülen oluşu değişmez.
Doğum Tarihindeki Ay Fazı
Doğum tarihindeki Ay evresini görmek için doğum günü, mümkünse doğum saati ve o tarihteki UTC farkını girin. Sonuç astronomik faz yaklaşımıdır. Ay fazına yüklenen kişilik veya kader yorumları astrolojik/kültürel yorumdur ve hesaplanan fiziksel aydınlanmadan ayrı değerlendirilmelidir.
Bugünkü Ay Fazı Nasıl Bulunur?
Bugünün tarihini, yerel saati ve doğru UTC farkını kullanın. Faz genellikle bir günde tamamen değişmez; ancak ana faz sınırına yakınsa saat seçimi etiket veya yüzdeyi etkileyebilir.
Ay Fazı ile Ay Tutulması Aynı Şey mi?
Hayır. Ay tutulması dolunay civarında Dünya’nın gölgesinin Ay’a düşmesiyle oluşur ve yörünge düzlemlerinin uygun hizalanmasını gerektirir. Her dolunayda tutulma olmaz. Bu araç tutulma geometrisini veya görünürlük bölgesini hesaplamaz.
Ay Fazı Konuma Göre Değişir mi?
Aynı anda temel faz bütün Dünya için aynıdır; fakat görünümün yönü, Ay’ın ufuktaki yüksekliği, doğuş-batış saatleri ve gözlenebilirlik konuma göre değişir. Araç enlem ve boylam istemediği için yerel Ay doğuşu, batışı veya ufuk görünümünü vermez.
UTC Farkı Neden Önemlidir?
Aynı “12:00” yerel saat, UTC+3 ve UTC−5 bölgelerinde farklı evrensel ana karşılık gelir. Ay ve Güneş boylamları zamana bağlı olduğundan özellikle faz sınırında yanlış UTC farkı sonucu etkileyebilir.
Hesaplamanın Sınırları
- 1900–2099 tarih aralığı için yaklaşık geosentrik astronomik model kullanılır.
- Yüksek hassasiyetli efemeris veya gözlemevi ölçümü değildir.
- Konum kullanılmadığından Ay doğuşu, batışı ve yerel görünürlük hesaplanmaz.
- Ay yaşı ortalama 29,53059 günlük sinodik döngüye göre yaklaşıktır.
- Tutulma, gelgit, astrolojik kişilik veya gelecek tahmini yapılmaz.
Astronomi Kaynakları
Ay’ın sekiz evresi ve yaklaşık 29,5 günlük döngü için NASA Science – Moon Phases; faz açısı ve aydınlanma tanımları için U.S. Naval Observatory – Phases of the Moon and Percent Illuminated incelenebilir.
İlgili Hesaplayıcılar
- Doğum Haritası Hesaplama
- Astrolojik Yaş Döngüsü Hesaplama
- İki Tarih Arası Gün Hesaplama
- On İki Hayvanlı Türk Takvimi Hesaplama
Son güncelleme: 12 Ağustos 2026.