İskonto Hesaplama Aracına Hangi Değerler Girilir?
Bu araç, vadeli bir tutarın bugünkü peşin değerini basit iç ve dış iskonto yöntemleriyle karşılaştırır. Ürünün etiket fiyatından kampanya indirimi düşme hesabıyla aynı değildir; burada oran kadar vadeye kalan gün sayısı da sonucu değiştirir.
- Para Birimi: Tutarın para birimini seçin. Araç döviz kuru dönüşümü yapmaz.
- Nominal / Vadeli Değer: Senedin veya alacağın vade sonunda ödenecek toplam tutarını girin. Bugün elinize geçmesini beklediğiniz peşin tutarı bu alana yazmayın.
- Yıllık İskonto Oranı: Yüzde değerini girin; örneğin %24 için 24 yazın. Bu alan günlük veya aylık oran değil, yıllık oran ister.
- Vadeye Kalan Süre: Kalan süreyi gün olarak yazın. Ay sayısını doğrudan girmeyin; 3 ayı her durumda 90 gün saymak gerçek tarih farkını değiştirebilir.
- Yıl Gün Esası: İşlemde kullanılan hesaba uygun olarak 360 veya 365 gün seçin.
“İskontoyu Hesapla” düğmesi iki yöntemi birlikte hesaplar. Ayrı bir iç/dış iskonto seçim kutusu yoktur. Ana sonuç kutusunda dış iskonto bugünkü değeri, ayrıntılarda iç iskonto tutarı ve peşin değeri de gösterilir.
Basit Dış İskonto Formülü
N nominal tutar, r yıllık oranın ondalık karşılığı, g kalan gün ve Y yıl gün esası olsun. Önce dönem payı t = g / Y olarak bulunur:
Dış iskonto tutarı = N × r × t
Dış iskonto peşin değeri = N × (1 − r × t)
Dış iskonto, vadede ödenecek nominal tutar üzerinden hesaplanır. Yüzdeyi doğrudan sayı olarak kullanan eşdeğer gösterim ise N × oran × gün / (100 × yıl gün esası) biçimindedir. %24’ü formülde 0,24 kullanıyorsanız ayrıca 100’e bölmeyin.
Basit İç İskonto Formülü
İç iskonto peşin değeri = N / (1 + r × t)
İç iskonto tutarı = N − iç iskonto peşin değeri
İç iskonto, bugünkü tutarın basit faizle vadede nominal tutara ulaşması mantığına dayanır. Bu yüzden nominal tutardan doğrudan aynı yüzdeli kesinti yapılmaz; önce peşin değer bulunur. İki yöntemin nominal ve peşin değer temelleri, MEB Mesleki Hesaplamalar modülünün İskonto bölümünde açıklanır. Kaynak burada matematiksel yöntem için kullanılmıştır; eski oran örnekleri güncel işlem oranı değildir.
100.000 TL Senet İçin 90 Günlük İskonto Örneği
Nominal değer 100.000 TL, yıllık oran %24, vadeye kalan süre 90 gün, yıl esası 360 gün olsun. Dönem payı 90 / 360 = 0,25; oran ile dönem payının çarpımı 0,24 × 0,25 = 0,06’dır.
| Hesaplanan değer | Basit dış iskonto | Basit iç iskonto |
|---|---|---|
| Nominal tutar | 100.000 TL | 100.000 TL |
| İskonto tutarı | 6.000,00 TL | 5.660,38 TL |
| Bugünkü peşin değer | 94.000,00 TL | 94.339,62 TL |
Dış hesap: 100.000 × 0,24 × 90 / 360 = 6.000 TL iskonto; 100.000 − 6.000 = 94.000 TL peşin değer.
İç hesap: 100.000 / (1 + 0,24 × 90 / 360) = 94.339,62 TL peşin değer; nominal tutarla farkı 5.660,38 TL iskontodur.
Peşin değerler arasındaki fark 339,62 TL‘dir. Sonuç panelindeki “İskonto tutarı farkı” ve “Bugünkü değer farkı” aynı farkı iki açıdan gösterir; bunları toplayarak 679,24 TL ek avantaj varmış gibi değerlendirmeyin. Örnekte kullanılan %24 yalnızca hesaplamayı göstermek içindir.
İç ve Dış İskonto Neden Farklı Sonuç Verir?
Aynı nominal değer, pozitif oran ve pozitif süre için dış iskonto kesintisi daha yüksek, dış yöntemin peşin değeri daha düşüktür. Nedeni, aynı sayısal oranın dış yöntemde nominal tutara, iç yöntemde peşin değere dayanmasıdır.
Dolayısıyla “iki yerde de %24 yazıyor” demek, iki teklifin aynı maliyete sahip olduğu anlamına gelmez. Teklifleri değerlendirirken oranla birlikte hesaplama yöntemi, vade, yıl esası ve ek kesintiler de eşleşmelidir. Bu araç herhangi bir kuruluş adına yöntem veya oran belirlemez.
360 Gün ile 365 Gün Esası Arasındaki Fark
Aynı 100.000 TL, %24 ve 90 gün örneğinde yalnızca yıl esası değişirse:
| Yıl esası | Dış iskonto | Dış peşin değer | İç peşin değer |
|---|---|---|---|
| 360 gün | 6.000,00 TL | 94.000,00 TL | 94.339,62 TL |
| 365 gün | 5.917,81 TL | 94.082,19 TL | 94.412,83 TL |
360 gün esasında aynı gün sayısı yılın daha büyük bir payını oluşturur; bu nedenle bu örnekte iskonto daha yüksektir. Formdaki seçim girdiğiniz gün sayısının bölüneceği yıl uzunluğunu değiştirir; tarihleri otomatik hesaplamaz.
“360 gün” seçmek, tarihleri kendiliğinden 30 günlük aylara göre sayan 30/360 yöntemiyle aynı işlem değildir. Tarih bazlı yazılımlar farklı gün sayımı kuralları kullanabilir. Microsoft DISC belgesindeki gün esası tablosu, gerçek gün/360, gerçek gün/365 ve 30/360 ayrımını gösterir. Karşılaştırmada yalnızca payda değil, vadeye kalan günün nasıl bulunduğu da aynı olmalıdır.
İskonto Oranı ile Ele Geçen Paranın Maliyeti Aynı mı?
90 günlük örnekte dış yöntemle bugün 94.000 TL alınır, vadede 100.000 TL değer karşılığı vardır. 6.000 TL fark nominal tutarın %6’sı, ele geçen 94.000 TL’nin ise yaklaşık %6,383‘üdür.
Bu dönemsel oranı 360/90 ile basit biçimde yıllıklandırırsanız yaklaşık %25,532 bulursunuz. Bu değer, nominal tutar üzerinden kullanılan %24 dış iskonto oranından farklıdır. Hesap; komisyon, vergi ve diğer giderler hariç bir oran karşılaştırmasıdır, tüm masrafları içeren resmî yıllık maliyet oranı değildir. Araç bu ek yıllıklandırılmış değeri sonuç panelinde ayrıca göstermez.
Peşin Değerden Vadeli Tutar Nasıl Bulunur?
Bu form nominal tutardan peşin değere doğru çalışır; ters hesap için ayrı seçim sunmaz. Matematiksel olarak peşin değer P biliniyorsa:
- Basit dış yöntemde: N = P / (1 − r × t). Paydanın pozitif olması gerekir.
- Basit iç yöntemde: N = P × (1 + r × t).
Örneğin 94.000 TL peşin değer, yıllık %24, 90 gün ve 360 esasına göre dış yöntemde 94.000 / 0,94 = 100.000 TL nominal tutara karşılık gelir. Aynı peşin değer iç yöntemle 94.000 × 1,06 = 99.640 TL olur. Bunlar yöntem farkını açıklayan ters formül örnekleridir; peşin tutarı formun nominal alanına yazmak bu işlemi yapmaz.
Negatif Peşin Değer Çıkarsa Ne Yapılmalı?
Dış yöntemle pozitif bir peşin tutar elde edilebilmesi için r × gün / yıl esası < 1 olmalıdır. Çarpım 1 olursa peşin değer sıfır, 1’den büyük olursa negatiftir.
Örneğin 100.000 TL, yıllık %500, 90 gün ve 360 esası matematiksel olarak 125.000 TL dış iskonto ve -25.000 TL peşin değer üretir. Araç bu negatif sonucu gösterebilir; bunu gerçekleşebilir bir tahsilat teklifi olarak yorumlamayın. Oranın yıllık girildiğini, yüzde işaretini ve süre birimini kontrol edin. Aynı koşullarda basit dış model ekonomik açıdan uygun bir pozitif peşin değer vermez.
Senet İskontosu, Alışveriş İndirimi ve Hesabın Sınırları
Etiket fiyatına uygulanan %20 indirimde, tek başına fiyatın %20’si düşülür; vadeye kalan gün veya yıllık faiz kullanılmaz. Bu amaçla Yüzde Hesaplama aracını kullanabilirsiniz. Buradaki iç/dış iskonto hesabı ise vadeli paranın peşin değeri içindir.
- Basit yöntemler kullanılır. Bileşik iç iskonto ve dönemsel faizlendirme seçeneği bulunmaz.
- Ek kesintiler dâhil değildir. Banka/kuruluş komisyonu, vergi ve diğer masraflar varsa net tahsilat hesaplanan peşin değerden farklı olabilir.
- Tarih ve valör seçeneği yoktur. İş günü, tatil veya tahsilat gecikmesi otomatik eklenmez; doğru gün sayısını kullanıcı girmelidir.
- Birden çok senet tek vadeye indirgenmez. Farklı vadeli tutarları ayrı hesaplayın; özellikle iç yöntemde tek bir ortalama gün kullanmak her zaman aynı toplam sonucu vermez.
- Muhasebe ve mevzuat uygunluğu otomatik denetlenmez. Sonuç tek başına reeskont kaydının veya bir finansman teklifinin bütün koşullarını doğrulamaz.
Matematiksel sonuçları işlem koşullarıyla birlikte değerlendirin. Tablolar kuruşa yuvarlanır; ara adımları erken yuvarlamak küçük farklar oluşturabilir.
Hesaplama Kaynakları ve İlgili Araçlar
Yöntem ve gün sayımı kaynakları yukarıda ilgili formüllerin yanında verilmiştir. 360/365 gün karşılaştırması ve negatif dış peşin değer örneği bu sayfadaki hesaplayıcıyla kontrol edilmiştir.
- NPV Hesaplama – Birden fazla dönem nakit akışının net bugünkü değeri.
- IRR Hesaplama – Nakit akışını sıfır net bugünkü değere getiren oran.
- İki Tarih Arası Gün Hesaplama – Başlangıç ve vade arasındaki takvim süresi.
Son güncelleme: 28 Ağustos 2026.